‘Εγκυροι μοντελίστ vs Σαλεμένος στάρετς : 11 – 0

Στο προηγούμενο ποστ » Παραδοξολογίες ενός σαλεμένου στάρετς» είχε τη καλωσύνη , εκλεκτοί μου αναγνώστες , να παρέμβει με ένα σχόλιο του ο πολύ αγαπητός μου sissa ben dahir. Με το σχόλιο του αυτό μας παρέπεμπε σε ένα ενδιαφέρον ρεπορτάζ σχετικά με τις προβλέψεις που περιέχωνται σε μια μελέτη της  μεγάλης τράπεζας HSBC για τις μελλοντικές δεκαετίες.

Ο σαλεμένος στάρετς – παπούλης , ερεθισμένος προφανώς από τα μεγαλειώδη συμπεράσματα , κάθησε να μελετήσει την έκθεση και τη μεθοδολογία της , αφού ενδιαφέρεται πραγματικά  για το πού είναι πιο αποδοτικό να τοποθετήσει στο μέλλον την υπολογίσιμη  περιουσία της σκήτης του. Έτσι σε μια σειρά σχολίων του στο προηγούμενο ( και ταλαίπωρο ) πόστ  παρουσίασε τα  συμπεράσματα αυτής του της πρωτοβουλίας. Δείτε τα παρακάτω :

Το εισαγωγικό σχόλιο του  καλού μας sissa:

https://papoylis.wordpress.com/2011/01/17/starets/#comment-4032

To link με την έκθεση της HSBC :

http://www.research.hsbc.com/midas/Res/RDV?ao=20&key=ej73gSSJVj&n=282364.PDF

Στο πρώτο μου σχετικό σχόλιο προς κα Ένη και sissa , ως εισαγωγή αναφέρω :

έχω μελετήσει μέρος της έκθεσης. Δίνω και το λινκ : http://www.research.hsbc.com/midas/Res/RDV?ao=20&key=ej73gSSJVj&n=282364.PDF

Πρίν μπεί κανείς στα “τεχνικά” , για τα οποία έχω ήδη συγκεντρώσει ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις , καλό είναι να διαβάσει με προσοχή τα Κεφάλαια :
Up to the LIMIT ? και What may go wrong

Για ορισμένα τεχνικά παραφερνάλια θα επανέλθω. Αλλά θα ήταν ίσως σκόπιμο να δείτε ότι ορισμένες από τις απαισιόδοξες και μαύρες εκτιμήσεις μου λαμβάνωνται σχεδόν κατά γράμμα ως περιορισμοί από τους ανωτέρω κοπτοραπτούδες – μοντελίστ. Υιοθετώντας ένα έξυπνο και συμπαγές εκ πρώτης όψεως οικονομετρικό μοντέλο , του αλλάζουν κυριολεκτικά τη πίστη για να το προσαρμόσουν όσο μπορούν στα πραγματικά δεδομένα της περιόδου 2000 – 2009  ,για να τεστάρουν τη προβλεπτική του δυνατότητα. Λυπάμαι να πω ότι η παρούσα έκθεση των μοντελίστ θα μπορούσε να ληφθεί υπόψιν στις αποφάσεις μόνο πολύ risky επενδυτών.

Η συνέχεια αποτελείται από τη συρραφή τριών και ημίσεος διαδοχικών σχολίων :

Να δηλώσω πως επί ώρες μελετούσα το μοντέλο της HSBC. Όσο περισσότερο εμβαθύνω στα ενδότερα του μοντέλου , αγνοώντας ηθελημένα για λόγους δεοντολογίας το γεγονός ότι εμπνευστής του και αρχιτέκτων είναι ο κος Barro , ανακαλύπτω αλλεπάλληλες παραδοχές και υποθέσεις που αδυνατίζουν σημαντικά τη δυνατότητα του υποδείγματος να προβλέψει με επιτυχία. Σε προηγούμενο σχόλιο μου κάλεσα τους ενδιαφερόμενους να δούν δύο κεφάλαια της σχετικής μελέτης και παρέπεμψα σε λινκ. Όσοι θέλουν να συζητήσουν παραπέρα τις προβλέψεις της HSBC ας κάνουν το κόπο να τα διαβάσουν πριν επανέλθουν.

Επειδή με το λινκ του Sissa το έφερε η συζήτηση στο να αντιπαρατίθεται ( τρόπος του λέγειν ) το παραλήρημα ενός ανώνυμου σαλεμένου με το ενυπόγραφο και βαρυσήμαντο “διάγγελμα ” ( μελέτη ) ενός έγκυρου χρηματοοικονομικού κολοσσού , της HSBC , θα επιχειρήσω παρακάτω να εκθέσω τις σκέψεις και τις ενστάσεις μου σχετικά με το “διάγγελμα”

Αυτό , σε συνδυασμό με την ανάγνωση του λινκ που παραθέτω λίγο πιό πάνω , θα επιτρέψει σε κάθε ενδιαφερόμενο να διαπιστώσει γιατί ο απαισιόδοξος και ζοφερός παραληρών στάρετς δεν μπορεί να ληφθεί σοβαρά υπόψιν , όταν έγκυροι αναλυτές , βασισμένοι σε ένα οικονομετρικό μοντέλο με κάποιες (αναγκαστικές ) υποθέσεις διαβλέπουν ένα σαφώς διαφορετικό και αισιόδοξο μέλλον για το πλανήτη. Η αντιπαραβολή του κειμένου του ποστ με τη μελέτη των εγκρίτων αναλυτών δεν μπορεί παρά να είναι καταθλιπτική , για όσα …καταθλιπτικά προφητεύει ο αφορεσμένος στάρετς.

Ξεκινώντας να θυμίσω ότι πολλές μελέτες και αναλύσεις που συνοδεύωνται από βαρύγδουπα ποσοτικά στοιχεία και επεξεργασίες έχουν κατά καιρούς θεωρηθεί σημαντικές και έγκυρες ακριβώς επειδή βασίζονται ( σε ) και επικαλούνται ποσοτικές μεθόδους επεξήγησης ή και πρόβλεψης.

Για όσους εδώ παλαιότερους θα θυμίσω εκείνη την αλήστου μνήμης συζήτηση στη Καλύβα σχετικά με ένα άρθρο του περιώνυμου και εγκυρότατου Στάθη Καλύβα. Ο καλός κυριούλης είχε χρησιμοποιήσει στατιστικά στοιχεία και επεξεργασίες σε μια μελέτη του για την ένοπλη βία κατά τη κατοχή και τα αίτια της ( αρχικά στο μικροεπίπεδο μέρους της Αργολίδας και αργότερα με άλλη του μελέτη στη Μεσσηνία ) . Ο υποφαινόμενος είχε τότε δείξει ότι κάθε στοιχειώδης γνώστης των ποσοτικών μεθόδων θα απέρριπτε χωρίς περιστροφές και τις παραδοχές και το τρόπο συλλογής στοιχείων και τη δυνατότητα μέσω των επιλεγέντων δειγμάτων να στοιχειοθετηθεί με επεξεργασία , οτιδήποτε άλλο από το ζητούμενο αποτέλεσμα.
Ο πολύς κος Καλύβας , απλά χρησιμοποιούσε στην ιστορικο κοινωνική του μελέτη τις στατιστικές επεξεργασίες ως φερετζέ εγκυρότητας.

Το παράδειγμα το φέρνω για να δείξω ότι σε μια μελέτη που περιλαμβάνει δυναμικές , συσχετισμούς , εξελίξεις που αφορούν το κατ’ εξοχήν κοινωνικό φαινόμενο που λέγεται οικονομία , οι στατιστικές επεξεργασίες που χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με τις υποθέσεις που γίνωνται , πρέπει να αποτελούν επιχείρημα και στοιχείο επιβεβαίωσης ανεξάρτητο των προθέσεων.
Αλλά ( στο μεταμοντέρνο κόσμο που ζούμε ) συχνά παρατηρείται οι υποθέσεις , οι επιλογές των χρονολογικών σειρών και στοιχείων αλλά και οι ίδιες οι ποσοτικές επεξεργασίες να αποτελούν το προεπιλεγέν όχημα επιβεβαίωσης των επιθυμητών συμπερασμάτων και άλλων “αγαθών” προθέσεων.

Όσοι έκαναν το κόπο να διαβάσουν τα δύο κεφάλαια :
Up to the Limit /
What may go wrong

της γνωστής μελέτης ίσως αντιλήφθηκαν την πραγματική ισχύ των προβλέψεων που επιχειρούν οι αναλυτές της HSBC. Ξεπερνώντας ( πάντα για λόγους δεοντολογίας ) την εκπεφρασμένη τους γνώμη , ότι όλα αυτά τα καταπληκτικά θα συμβούν σε ένα περιβάλλον σχεδόν χωρίς συνδικαλισμό και άρα αφήνωντας κατά μέρος κάθε “αριστερόστροφη” γκρίνια , ο υποφαινόμενος θεωρεί πως οι υποθέσεις σχετικά με :
-την ανυπαρξία ή τον περιορισμό του προστατευτισμού
-την εμφάνιση τεχνολογιών που θα επιτρέψουν να θρέψουμε και να ποτίσουμε το πλανήτη του 2050 με το προβλεπόμενο πληθυσμό
-την ελαχιστοποίηση των κρατικών παρεμβάσεων στις αγορές
-τη μη εμφάνιση σημαντικών συρράξεων – φυσικών καταστροφών και άλλων “εξωγενών” δυσμενών γεγονότων
-τη διατήρηση των δυνατοτήτων τροφοδότησης της παγκόσμιας ανάπτυξης με την αναγκαία ενέργεια , φυσικούς πόρους μέχρι και τότε
-τη δυνατότητα μιας διατηρήσιμης ανάπτυξης χωρίς βαρύτατες οικολογικές συνέπειες

και άλλες πολλές υποθέσεις , που είτε αναφέρωνται σαφώς είτε υπονοούνται , δεν μπορούν να έχουν όλες την ευνοϊκή εκδοχή κατάληξης . Κάποιες από αυτές ( αν θυμόμαστε και το νόμο του Μέρφυ ) δεν θα ευοδωθούν.

Η επίδραση κάποιου ανασταλτικού γεγονότος στην εξέλιξη των προβλεπομένων , αν ληφθεί υπόψιν ότι πρόκειται για μακροχρόνιο μοντέλο , αναμένουν ( οι καλοπροαίρετοι αναλυτές ) ότι θα εξισορροπηθεί από άλλα ευνοϊκά γεγονότα και παράγοντες.

Αλλά αυτό αποτελεί ευκταίο και όχι βεβαιότητα , αφού κάθε υπόθεση που δεν επιβεβαιώνεται σε ένα τόσο δυναμικό σύστημα , μπορεί να έχει αλυσιδωτές επιδράσεις στις άλλες αλληλοεξαρτώμενες μεταβλητές του συστήματος.

Αλλά για να γίνει σαφής η εγκυρότητα των αναλύσεων της HSBC , όπως αυτή θεμελιώνεται με τις στατιστικές επεξεργασίες , θα μεταφέρω τη συζήτηση από τις υποθέσεις και τα ενδεχόμενα προβλήματα ( αν αυτές δεν επιβεβαιωθούν ) , στην ίδια τη μεθοδολογία της στατιστικής επεξεργασίας. Θα προσπαθήσω εδώ να είμαι όσο πιό απλός γίνεται χωρίς να αποδυθώ σε απλουστευτικές ευκολίες:

Σε μια έρευνα – ανάλυση , όπως η προτεινόμενη από την HSBC , σημαντικό μέρος αφιερώνεται στην ανάλυση και παρουσίαση των προβλέψεων . Αυτό είναι και αποδεκτό και χρήσιμο στο μέτρο που αυτός τελικά είναι ο σκοπός της εργασίας. Στη περίπτωση : να καθοδηγηθούν οι ιδιώτες πελάτες του ιδρύματος για τις τάσεις που θα υπάρξουν στο μέλλον και για τις τυχόν επενδυτικές τους αποφάσεις. Ουδείς μπορεί να θεωρήσει ότι το γεγονός πως μεγάλο μέρος του κειμένου αφιερώνεται στη παρουσίαση και αναλυτική επεξήγηση των συμπερασμάτων της έρευνας , είναι μειονέκτημα. Όμως για όσους έχουν τη τριβή και εμπειρία με τέτοιου είδους εργασίες ή κείμενα η ουσία βρίσκεται συνήθως στο “παράρτημα”. Εκεί δηλαδή όπου εξηγούνται οι υποθέσεις και οι επεξεργασίες καθώς και στο disclaimer.

Και έρχομαι στο προκείμενο. Στο κεφάλαιο What may go wrong και στη παράγραφο περί του Βarro’s grow model , δίνουν οι συγγραφείς το υπόδειγμα που χρησιμοποίησαν. Όπως είναι προφανές το υπόδειγμα δεν μπορεί να είναι γραμμικό ως προς αρκετές ανεξάρτητες μεταβλητές και γι αυτό καθίσταται γραμμικό μόνο ως προς τους λογαρίθμους τους. Εδώ δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα και καλώς έτσι εκφράζεται . Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού. Προ δεκαπενταετίας περίπου ο Barro , ένας από τους πλέον επιδραστικούς οικονομολόγους του σύγχρονου νεοκλασσικισμού , έθεσε τις βάσεις ενός μοντέλου πρόβλεψης της οικονομικής ανάπτυξης σε ευρείς κοινωνικούς σχηματισμούς. Το μοντέλο αυτό έχει επιβεβαιωθεί σε αναλύσεις στο παρελθόν ως λειτουργικό και αρκετά αποτελεσματικό. Βασίζεται σε ορισμένες προβλεπτικές μεταβλητές που εξηγούν πως διαμορφώνεται η οικονομική πορεία – ανάπτυξη σε ευρεία κλίμακα και για μεσομακροπρόθεσμους ορίζοντες.
Τέτοιες ερμηνευτικές μεταβλητές είναι μεταξύ άλλων : Το μορφωτικό επίπεδο , το προσδόκιμο ζωής , ο δημογραφικός δείκτης γονιμότητας , ο ρυθμός εξέλιξης των δαπανών κυβέρνησης , ο δείκτης δημοκρατίας κ.α. Οι συντελεστές που παρατίθενται στο πίνακα Α1 είναι προφανώς οι συντελεστές παλινδρόμησης του διορθωμένου υποδείγματος. Όπως αναφέρουν , αυτό το μοντέλο διορθώθηκε ως προς τη σύγκλιση της χρονολογικής σειράς και ως προς την αρχική πρόβλεψη για μεγαλύτερη συμμετοχή του μορφωτικού επιπέδου στην ανάπτυξη. Όλα αυτά νομίζω αποδεκτά. Στη συνέχεια με το νέο διορθωμένο μοντέλο ( όπως φαίνεται στο πίνακα Α1 ) επιχειρήθηκε ο έλεγχος (testing ) σε γνωστά στοιχεία. Δηλαδή χρησιμοποιήθηκε για να προβλέψει estimates ανάπτυξης για τη περίοδο 2000 – 2009 , όπου τα αποτελέσματα είναι εν πολλοίς γνωστά. Σημειωτέον ότι η εργασία ολοκληρώθηκε πρόσφατα. Στο πίνακα Α2 φαίνεται ο βαθμός προβλεψιμότητας ( αποτελεσματικότητα ) του διορθωμένου υποδείγματος έναντι γνωστών τετελεσμένων επιδόσεων και για τις 40 χώρες που συμπεριλαμβάνωνται στην έρευνα.

Ένας στοιχειωδώς κατηρτισμένος παρατηρητής θα έβλεπε ότι , ενώ κατ’ απόλυτο οι αποκλίσεις των εκτιμώμενων από τις πραγματικές τιμές είναι μικρές , αφού αφορούν διαφορά ποσοστών συνήθως μικρών , αντίθετα οι σχετικές διαφορές είναι σε πολλές περιπτώσεις σημαντικές. Δίνω ένα παράδειγμα για να γίνω κατανοητός :
Για τη Τουρκία το μοντέλο προβλέπει 1,6% μέσο ρυθμό ανάπτυξης για τη περασμένη 10ετία , ενώ στη πραγματικότητα είχαμε 2,4% . Η διαφορά +0,8% φαντάζει μικρή , αλλά σε σχέση με τη πραγματική επίδοση είναι υποεκτιμημένη κατά ένα ολόκληρο 33%. Με μια κουβέντα το μοντέλο σημάδευε χασάπη και πέτυχε το παραπλήσιο μανάβη. Σε αυτά τα επίπεδα απόλυτων μεγεθών , μικρές κατ’ απόλυτο διαφορές μπορεί να είναι σημαντικές. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται στις περισσότερες από τις 40 χώρες.. Οι αποκλίσεις αλλού είναι μεγαλύτερες και αλλού μικρότερες. αλλού υπάρχει υπερεκτίμηση και αλλού υποεκτίμηση. Αυτό δεν είναι εξ αρχής προβληματικό αλλά ίσως υγιές . Θα πρόσθετα μάλιστα ότι στη περίπτωση της χώρας μας το υπόδειγμα είχε αποτελεσματικότητα 100%

Δύο χρήσιμες επισημάνσεις πριν συνεχίσω :

α) Σε μια τέτοιου είδους φιλόδοξη έρευνα , που διεξάγεται με βάση ένα απλό σχετικά υπόδειγμα , η οποία όμως προσπαθεί να ερμηνεύσει ένα πολύπλοκο και δυναμικό φαινόμενο , είναι αναμενόμενο ότι η εξηγητική ισχύς του υποδείγματος θα πάσχει ως ένα βαθμό. Αυτό δεν είναι εξ αρχής μειονέκτημα , αν λάβουμε υπόψιν το μέγεθος του εγχειρήματος. Από την άλλη όμως θα έπρεπε να παρατίθενται στοιχεία αξιοπιστίας όπως ο συντελεστής συσχέτισης και τα επίπεδα στατιστικής σημαντικότητας ( ρ) για κάθε συντελεστή αλλά και για το υπόδειγμα.

β) Ομοίως θα έπρεπε να ληφθεί υπόψιν το ζήτημα της αποτελεσματικότητας του υποδείγματος , όπως αυτό εκφράζεται από τις διαφορές μεταξύ προβλεπόμενων και πραγματικών τιμών. Το τυπικό σφάλμα αυτών των αποκλίσεων , ζυγισμένο ίσως με συντελεστές στάθμισης ανάλογα με το μέγεθος κάθε οικονομίας , θα αποτελούσε ( στατιστικά ελεγμένο ) ένα καλό δείκτη για την αξιοπιστία του εφαρμοζόμενου μοντέλου. Για όσους καταλαβαίνουν τα στοιχειώδη , η παράθεση ενός τέτοιου στοιχείου θα ήταν σημαντική. Αν η επεξεργασία αυτή έγινε αλλά η παράθεση του αποτελέσματος αυτού κρίθηκε μη σκόπιμη , οι ερμηνείες μπορούν να είναι πολλές. Η μία πχ. ότι πρόσθετα “νούμερα” θα μπέρδευαν το πελάτη , μιά άλλη ότι δεν έπρεπε να φανούν τυχόν αδυναμίες του υποδείγματος. Αν πάλι η επεξεργασία αυτή για τον έλεγχο καλής προσαρμογής του μοντέλου δεν έγινε ( το θεωρώ απίθανο ) τότε μιλάμε για ατόπημα.

Σε κάθε περίπτωση , για όποιον έχει αίσθηση ποσοτικών στοιχείων , είναι φανερό ότι το τυπικό σφάλμα που προκύπτει από τα στοιχεία του πίνακα Α2 δεν είναι αμελητέο. Σκέφτομαι μάλιστα να κάτσω να κάνω και υπολογισμούς.

Αλλά και πάλι εδώ δεν χρειάζεται να πούμε τίποτε περισσότερο , αφού το ζουμί είναι αμέσως μετά. Οι μοντελίστ δικαιολογούν τις αποκλίσεις του διορθωμένου μοντέλου με ένα γιγανταιώρημα. Διαισθανόμενοι προφανώς ότι αρκετοί θα δούν στο πίνακα Α2 τη σημαντική μεταβλητότητα των αποκλίσεων πρόβλεψης – πραγματικότητας , ιδιαίτερα στις χώρες της Άπω Ανατολής , καταφεύγουν στο «επιχείρημα” ότι το διορθωμένο υπόδειγμα δε μπόρεσε να προβλέψει με επιτυχία την εξέλιξη του ΑΕΠ σε αυτές τις χώρες , επειδή την εξεταζόμενη περίοδο 2000 – 2009 οι εν λόγω χώρες μόλις ανέκαμπταν από τη προηγούμενη κρίση. !!

… πράγματι στο πίνακα Α2 είναι πρόδηλη η υπερεκτίμηση που γίνεται για τις επιδόσεις των χωρών της Άπω Ανατολής και Ασίας , γι αυτό και το φαινόμενο αναφέρεται ως «main failure» του υποδείγματος.

Η κρίση της Ασίας που άρχισε πριν από μια δεκαετία και βάλε , ήταν ένα ακόμα επεισόδιο κυκλικού χαρακτήρα με σημαντικές επιδράσεις στη παγκόσμια οικονομία. Έπιδράσεις όμως που είχαν ακόμα μεγαλύτερο βάρος στη δοσμένη περιοχή και που ξεπεράστηκαν σχετικά γρήγορα , μέσω της ανάκαμψης άλλων χωρών που δεν επηρεάστηκαν ιδιαίτερα. Φαντάζομαι όμως ότι και οι πιό τολμηροί και αισιόδοξοι αναλυτές θα συμφωνούν ότι η κρίση του 2008 και η παγκόσμια ύφεση δεν είναι ένα ακόμα κυκλικό , τοπικό επεισόδιο , αλλά αποτελεί σταθμό και σημαντικό σημείο καμπής σε μια κύμανση που ξεπερνά την απλή κυκλικότητα. Με μια κουβέντα πρόκειται για γεγονός και φαινόμενο μείζονος σημασίας και αιτία τεράστιων ανακατατάξεων.

Ουδείς νομίζω θα διαφωνήσει στην επισήμανση ότι η παρούσα κρίση – ύφεση , δεν έχει προηγούμενο παρά μόνο στη περίοδο του Μεγάλου Κράχ. Οι δομές και οι σχέσεις μπορεί να διαφέρουν , το ιστορικό πλαίσιο να είναι άλλο , αλλά τα μεγέθη δεν έχουν άλλο ιστορικό ανάλογο.

Σας καλώ τώρα να δείτε ένα πίνακα από την αρχή του κεφαλαίου What might go wrong της μελέτης της HSBC.
Ο πίνακας 34 παρουσιάζει τη κυλιόμενη τυπική απόκλιση του ΑΕΠ για μια πολύ μεγάλη περίοδο. Είναι ένα μέτρο της μεταβλητότητας που παρουσίασε το ΑΕΠ των ΗΠΑ μέσα σε ένα σχεδόν αιώνα. Η μεταβλητότητα αυτή εμφανίζει υψηλή αύξηση για μια μακρά περίοδο με έναρξη περίπου το Μεγάλο Κράχ. Αυτό μας δείχνει ότι μια σημαντική ανατάραξη του συστήματος μπορεί να επιφέρει αστάθεια που θα διαρκέσει για καιρό . Δεν μπορούμε εδώ να αγνοήσουμε άλλους παράγοντες που μπορεί να επέδρασαν στη μεταβλητότητα αυτή , όπως εξωγενείς επιδράσεις , παρέμβαση του κράτους και άλλους , για να μην αδικούμε μονίμως τη συλλογιστική του κου Barro ( αν και το ουσιαστικό εξαγόμενο συμπέρασμα μάλλον επιβεβαιώνει το Keynes ) . Aλλά αυτό δεν αναιρεί τη σημαντική επίδραση του κράχ , ούτε εξασφαλίζει βέβαια ότι στο μέλλον δεν θα έχουμε σημαντικά εξωγενή φαινόμενα ή λάθος πολιτικές των κρατών ( ας θυμηθούμε τις υποθέσεις ) .

Από το Πίνακα 34 γίνεται φανερό ότι οι επιδράσεις του Κράχ και στη συνέχεια του ΒΠΠ δεν αποσβέστηκαν παρά μόνο τη περίοδο μετά το 1960 , όταν οι ΗΠΑ αλλά και οι Δυτικές οικονομίες είχαν εισέλθει σε μια περίοδο ομαλότητας και σχετικής βεβαιότητας. Το ότι την ίδια περίοδο γινόταν το έλα να δεις στο Τρίτο Κόσμο , ελάχιστα επηρέασε την καθ’ ημάς σταθερότητα.

και έρχομαι στην εξήγηση περί του γιγανταιωρήματος των μοντελίστ – κοπτοραπτούδων:

Χρησιμοποιείται ένα υπόδειγμα διορθωμένο για να προβλέψει τις εξελίξεις σε βάθος 40 ετών ως προς την ανάπτυξη σε αρκετά κράτη της παγκόσμιας οικονομίας. Το υπόδειγμα αυτό ελέγχθηκε ως προς την αξιοπιστία του με data της περιόδου 2000 – 20009 . Παρατηρείται από τους ίδιους τους μοντελίστ ότι το υπόδειγμα ήταν ελάχιστα πειστικό για χώρες της Ασίας και Α. Ανατολής , επειδή αυτές μόλις ανέκαμπταν από ύφεση. Γνωρίζουμε ( και γνωρίζουν ) ήδη ότι , για τη πρώτη τουλάχιστον προβλεπόμενη 10ετία 2010 – 2019 , πολλές χώρες από τις εξεταζόμενες θα διέρχωνται την παρούσα ύφεση . Ϋφεση προφανώς βαθύτερη και ευρύτερη από αυτήν που διήλθαν οι προαναφερόμενες χώρες της Ασίας. Επίσης γνωρίζουμε ( και γνωρίζουν ) ότι τα επίπεδα αβεβαιότητας , άρα η μεταβλητότητα και επομένως το σφάλμα , είναι σαφώς υπέρτερα και ευρύτερα από εκείνα που χαρακτήρισαν τη κρίση της Ασίας προ ετών. Προσομοιάζουν μάλλον προς τα επίπεδα αβεβαιότητας που μας δείχνει ο Πίνακας 34 για τη περίοδο 1930 – 1950.

Επομένως η δυνατότητα ενός υποδείγματος να προβλέψει τι θα συμβεί την επόμενη δεκαετία , σε μια παγκόσμια οικονομία που θα υποτίθεται ότι θα ανακάμπτει από μια βαθύτατη και παγκόσμια ύφεση , είναι αν μη τι άλλο συζητήσιμη . Όταν το ίδιο υπόδειγμα απέτυχε να επιβεβαιώσει τα πραγματικά στοιχεία για μερικές μόνο χώρες που υπέστησαν ένα μέσου μεγέθους κυκλικό επεισόδιο . Να σημειώσω εδώ ότι αν αποδειχθεί αδυναμία του μοντέλου να ερμηνεύσει την ερχόμενη δεκαετία είναι , φαντάζομαι , εύλογο να μην ληφθούν σοβαρά υπόψιν οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες , αφού σε κάθε επόμενο βήμα ( δεκαετία ) εκκινούμε από την economic infrastructure που δημιουργήθηκε τη προηγούμενη. Οι καλοί “μαθητές” θα το έχουν ήδη διαπιστώσει διαβάζωντας τη μελέτη.

Υπ’ αυτή και μόνο την έννοια θεωρώ πως το προτεινόμενο από την HSBC παγκόσμιο μέλλον μας , όπου θα τριπλασιαστεί η παραγωγή και θα διπλασιαστεί το οικολογικό αποτύπωμα , χωρίς άλλες δυσμενείς επιδράσεις και αντιδράσεις είναι μάλλον ευχολόγιο. Θα μπορούσα να χαρακτηρίσω τη μελέτη ως άσκηση νεοκλασσικού σεναρίου σε ιδανικό εργαστηριακό περιβάλλον , αλλά δεν θα το κάνω για να μη χαρακτηριστώ “αριστερός” . Επειδή η έκθεση προτείνεται στους πελάτες της σημαντικής αυτής τράπεζας και όχι σε παραληρηματικούς παρίες σαν εμένα που δεν έχουν τίποτε να χάσουν , θα τους πρότεινα με βάση τις ανωτέρω επισημάνσεις να είναι προσεκτικοί και επιφυλακτικοί . ;)

Προφανώς ουδείς σοβαρός μοντελίστ θα δεχθεί αυτές τις επισημάνσεις αδιαμαρτύρητα . Θα καταγγείλει τον απαισιόδοξο και παρανοϊκό στάρετς που από τη σκήτη του ιστολογίου του εκπέμπει ιερεμιάδες εθνικιστικο – λαϊκιστικο – ρατσιστικού περιεχομένου , με σκοπό τη κατατρομοκράτηση του χριστεπώνυμου πληρώματος.

Εις απάντησιν ο σαλεμένος στάρετς θα τον παραπέμψει στο disclaimer της HSBC καταλλήλως διαμορφωμένο στα ταπεινά του μέτρα :

“The information in this document is derived from sources the above mentioned Starets believes to be reliable but which have not been independently verified.
The poor Starets makes no guarantee of its accuracy and completeness and is not responsible for errors of transmission of factual or analytical data, nor shall the delirious Starets be liable for damages arising out of any person’s reliance upon this information.All charts and graphs are from publicly available sources or proprietary data. The opinions in this document constitute the present judgement of the pessimistic Starets, which is subject to change without notice.”

 

 

This entry was posted in Ανήθικες προτάσεις, Παίγνια στο Alkatraz, Περί οικονομίας, Σταλίες - εκτελωνισμοί. Bookmark the permalink.

2 απαντήσεις στο ‘Εγκυροι μοντελίστ vs Σαλεμένος στάρετς : 11 – 0

  1. Ο/Η sissa ben dahir λέει:

    Όταν έγραψα σε σχόλιο προηγούμενου ποστ για τις προβλέψεις της HSBC με ορίζοντα τεσσάρων δεκαετιών, δεν το έκανα γιατί ήθελα να πλασάρω τις απόψεις της. Έλκομαι πάντα από τις δουλειές που έχουν κόπο για να βγουν και που επιχειρούν κάτι ρηξικέλευθο. Στα πλαίσια μάλιστα μάλιστα αυτά, πάντα θαυμάζω τον παπούλη και όσους έχουν το κουράγιο να δαπανούν ώρες προκειμένου να εκφέρουν μια τεκμηριωμένη άποψη. Αυτό έκανε άλλωστε ο παπούλης και σ’ αυτό το ποστ. Όσοι ξέρουν από κόπο, το εκτιμούν. Τέλος γλυψίματος.
    Επί της προβλεπτικής έκθεσης τώρα της HSBC, είναι ένα κείμενο που θα το βρούμε να αναφέρεται και να συζητιέται σε πολλούς αγγλόφωνους ειδικούς ιστότοπους και αυτό δηλώνει ότι τράβηξε την προσοχή.
    Τα δικά μου σχόλια τώρα επ’ αυτής.
    Κεντρώνει αρκετά στον δημογραφικό παράγοντα. Δεν θεωρώ αρκετά πιθανή την εκτίμησή της ότι δεν θα υπάρξουν μεγάλες και γρήγορες μεταβολές στους ρυθμούς γεννήσεων. Φαίνεται απίθανο πχ ότι οι υψηλοί ρυθμοί γεννήσεων στις ΗΠΑ και στο UK θα συνεχιστούν ως το 2050. Αυτοί οι ρυθμοί προκλήθηκαν από τους υψηλούς ρυθμούς μετανάστευσης, οι οποίοι όμως βλέπουμε ότι επιδιώκεται να μειωθούν.
    Μια άλλη σημαντική προϋπόθεση της έκθεσης είναι ότι τα προβλήματα ενέργειας και παραγωγής τροφίμων θα λυθούν. Όμως ήδη για τη δεκαετία που ξεκινήσαμε, βλέπουμε τα τρόφιμα να γνωρίζουν μια μεγάλη άνοδο τιμών διεθνώς. Αυτό οφείλεται στο ότι οι ταχέως αναπτυσσόμενες χώρες πέρασαν και θα συνεχίσουν όλο και περισσότερο να περνούν κι αυτές στις διατροφικές συνήθειες των ανεπτυγμένων, ενώ οι απότομες κλιματικές αλλαγές καταστρέφουν όλο και πιο συχνά την παραγωγή.
    Η περιβαλλοντική υποβάθμιση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων. Ο πληθωρισμός αυτός στα τρόφιμα, προσκρούει στη συνέχεια στην κοινωνική αρμονία, και μόλις η κοινωνική δυσαρμονία φτάσει κάποια κρίσιμη μάζα, όλη η αξία των μακροπρόθεσμων προβλέψεων μειώνεται σημαντικά. κι αυτές με τη σειρά τους στην ανάπτυξη.
    Κι αν αυτά ισχύουν μια φορά για τα τρόφιμα για το νερό ισχύουν εις πολλαπλούν. Το αρδευτικό νερό περιορίζεται, ομοίως και το πόσιμο. Για το νερό, οι κοινωνικές εντάσεις είναι πολύ περισσότερο ορατές.
    Για την ενέργεια τα πράγματα ίσως είναι πιο αισιόδοξα και επιτρέπουν γραμμικές προβλέψεις. Εξάλλου η μεγάλη πλειοψηφία του main stream δεν συμμερίζεται τις απόψεις περί peak oil effect, που προσπαθούν κάποιοι να προωθήσουν και στα καθ’ ημάς.
    Και όλα τα παραπάνω υπό την αίρεση ότι δεν θα συμβεί κάποια μη αντιστρεπτή περιβαλλοντική καταστροφή. Αλλά κι εγώ δέχομαι ότι πράγματι θα υπάρξει τελικά η βούληση για την αποφυγή μιας μεγάλης κλίμακας, μη αντιστρεπτής οικολογικής καταστροφής.
    Τα σημεία διακοπής της συνέχεις ή αλλιώς σημεία καταστροφής είναι πάντα το ασθενές σημείο όλων των μοντέλων πρόβλεψης. Κάποια επιδημία σαν την SAR ή μια απότομη αλλαγή στο πολιτικό καθεστώς της Κίνας θα χάλαγε τη γραμμικότητα της πρόβλεψης.
    Οι άνθρωποι που κάνουν τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις δεν πρόκειται ποτέ να είναι σε θέση να προβλέψουν μια καταστροφική αλλαγή. Ο Paul Kennedy στο βιβλίο που έγραψε το 87 με τίτλο: «η άνοδος και η πτώση των μεγάλων δυνάμεων», περιείχε αρκετές προβλέψεις για τη δεκαετία που μας πέρασε. Με τίποτα όμως δεν μπορούσε να προβλέψει την ταχύτατη κατάρρευση της σοβιετικής ένωσης. Ούτε και την χρηματιστηριακή καταστροφή της Ιαπωνίας και τη χαμένη δεκαετία που ακολούθησε. Στην περίπτωση όμως της Κίνας, οι προβλέψεις του ήταν αρκετά ακριβείς.
    Όσον αφορά τα μαθηματικά εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν, δεν τα γνωρίζω, αλλά όλες αυτές οι μέθοδοι έχουν μια κοινή βάση. Ξεκινάνε με ένα σετ παραμέτρων μιας σειράς μεγεθών που θεωρούν σπουδαιότερα, και μεταβάλλουν τις τιμές τους κατά βήματα, δημιουργώντας χρονοσειρές, ενώ συγχρόνως κρατούν τις μεταξύ τους συσχετίσεις δλδ το πώς η μεταβολή μιας μεταβάλλει κάποιες άλλες.
    Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η αδυναμία που λέγαμε παραπάνω, να εγκολπώνονται σ’ αυτές τις μεταβολές των μεγεθών, ασυνέχειες και τυχαιότητες μεγάλης κλίμακας.
    Τότε λοιπόν οι μελλοντολογικές εκθέσεις αυτού του τύπου δεν έχουν καμιά αξία;
    Κατά πάσαν πιθανότητα κάποιες προβλέψεις θα επαληθευτούν μέσα σε πλαίσια μεγαλύτερου ή μικρότερου σφάλματος, το οποίο όμως σήμερα δεν μπορεί να εκτιμηθεί. Θα εκτιμάται το σφάλμα όλο και ακριβέστερα όσο μεγαλώνει η σειρά των πραγματικών τιμών που έχουν μετρηθεί για τα μεγέθη που θεωρούνται ότι επηρεάζουν καθοριστικά τους αναπτυξιακούς δείκτες. Όσο πλησιάζουμε δλδ το 2050.
    Τότε γιατί εμφανίζονται αυτές οι εκθέσεις;
    Μα, αφού το κάνει η Goldman Sachs, πρέπει να το κάνουν και οι άλλοι μεγάλοι.
    Άντε, 11-1 παπούλη. Χο.

  2. Ο/Η papoylis λέει:

    Sissa

    ευχαριστώ εκ βάθους καρδίας γι αυτό το σχόλιο ουσίας.

    Σε πολλές από τις παρατηρήσεις σου συμφωνούμε. Ειδικά στο ζήτημα των υποθέσεων , όταν επιχειρεί κανείς προβολή σε απώτερο μέλλον οι υποθέσεις έχουν αξία περιορισμένη , αλλά συνάμα είναι απαραίτητες. θέλω δηλαδή να πω ότι είναι αναγκαστικό να γίνουν διάφορες , επάλληλες , υποθέσεις που μάλιστα αυξάνουν το κίνδυνο αυτοαναφορικότητας ( μεταμοντέρνα ) δηλαδή αυτοσυσχέτισης και μη σφαιρικότητας των καταλοίπων στα φαρσί.

    Ο μεγάλος βαθμός εξάρτησης μεταξύ των υποθέσεων , η ανάγκη για επαναλαμβανόμενα iterations που αναμένεται σε κάθε τέτοιο μακροχρόνιο μοντέλο είναι προβλήματα σημαντικά , αλλά όχι υποχρεωτικά καταδικαστικά για μια τέτοια έρευνα.

    Αυτό όμως sissa μου που είναι ατόπημα ολκής είναι ότι χρησιμοποιούν ένα μοντέλο που απέτυχε να εξηγήσει πραγματικά , τετελεσμένα , data σε χώρες που ερχόντουσαν από ύφεση. και επειδή η HSBC είναι σε ευωχία προσδοκώντας τις ορέες εξελίξεις , αγνοώντας ηθελημένα μάλλον την αβεβαιότητα και την ύφεση , χρησιμοποιεί το μοντέλο για τη πρόβλεψη της επόμενης δεκαετίας χωρίς σοβαρές επιφυλάξεις.

    Και αυτό sissa , πέραν των άλλων που σωστά αναφέρεις , είναι βασικό μειονέκτημα ή φερετζές. 😉

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s