The … Island

Σήμερα καλοί μου αναγνώστες , πιστός στα αθώα αλλά απαραίτητα βίτσια μου , θα ασχοληθώ με ένα  ακόμα μικρό επεισόδιο ( minor incident )  της διεθνούς ιστορίας από την αγαπημένη μου περίοδο του 19ου αιώνα. Οφείλω credits στη κόρη μου Evil Bitch , η οποία μου πρότεινε να ασχοληθώ με το θέμα.

Πρόκειται για το επεισόδιο της Ferdinandea ,  alias Graham Island ή Ile Julia.

Είναι γνωστό ότι η περιοχή της Σικελίας είναι ηφαιστειογενής , αν εξαιρέσουμε τις γυναίκες ,  πέραν των ηφαιστείων στη ξηρά υπάρχουν και αρκετά υποθαλάσσια ηφαίστεια , άλλα από αυτά ενεργά και άλλα εσβεσμένα.   Νότια και νοτιοδυτικά του Ακράγαντα ( Agrigento ) , εκεί όπου έζησε και δίδαξε ο μέγας Εμπεδοκλής υπάρχει ένα τεράστιο υποθαλάσσιο ηφαίστειο , στο οποίο πρόσφατα οι γεωλόγοι έχουν δώσει το όνομα του μεγάλου Έλληνα φιλοσόφου. Ο ίδιος δεν γνώριζε την ύπαρξη του ηφαιστείου αυτού  για να το προτιμήσει , αντί της Αίτνας , πιθανώς με καλύτερα αποτελέσματα.

Η δραστηριότητα του Εμπεδοκλέα ( του ηφαιστείου ) είναι γνωστή από το 1600 περίπου ( λίγο μετά τη περίοδο των Μπαρμπαρόσσα ) . Όμως  τον Ιούλιο του 1831 αυξήθηκε αισθητά η ηφαιστειακή δραστηριότητα και εν μέσω φυσαλίδων , καπνών και φλόγας αναδύθηκε στην επιφάνεια  η κορυφή του. Σύντομα δημιουργήθηκε ένα μικρό νησί από ηφαιστειακή τέφρα και βασάλτη , το οποίο στη πλήρη του ανάπτυξη έφτασε τη διάμετρο των 700 περίπου μέτρων , μια ακανόνιστη περιφέρεια κοντά στα 4 χλμ. και ύψος περίπου 60 μέτρων.

Η  διαδικασία αυτή ολοκληρώθηκε σε λίγες μόνο μέρες και το αποτέλεσμα παρατηρήθηκε σχεδόν άμεσα από τους διαπλέοντες τη περιοχή καπεταναίους. Σικελοί ψαράδες , Βρεταννοί κοσμοκράτορες  και άλλοι ναυτιλλόμενοι είδαν έκπληκτοι τους καπνούς και στη συνέχεια  το νησί να  αναδύεται από τα κύματα.

Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες πρώτος ξεμπάρκαρε   ο άγγλος πλοίαρχος Humphrey Flemming Senhouse που έσπευσε να κηρύξει το νησί μέρος της Βρεταννικής επικράτειας και να υψώσει τη Union Jack στη κορυφή του. Ονόμασε δε το νησί Graham Island από το όνομα του Πρώτου Λόρδου του Ναυαρχείου ( Υπουργού Ναυτικών στα καθ’ ημάς )  Sir James Robert George Graham.

Η θέση  του νησιού είναι πραγματικά στρατηγική. Στο στενότερο σημείο μεταξύ Τυνησίας – Ιταλίας και δυτικά από τη Μάλτα , την οποία ήδη κατέχουν οι Βρεταννοί , αποτελεί καίριο σημείο για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής Μεσογείου.

Αλλά , όπως είπαμε παραπάνω , την εμφάνιση του νησιού παρατήρησαν και οι Σικελοί ψαράδες που έσπευσαν να ενημερώσουν τις τοπικές αρχές και αυτές με τη σειρά τους την ακολουθία του τότε ( και σπανίως ) περιοδεύοντος τη Σικελία μονάρχη . Ο βασιλεύς των Δύο Σικελιών Φερδινάνδος ο Βούς ( Βουρβώνος )  η δυναστεία του οποίου είχε επανεγκατασταθεί στη Νάπολη από το συνέδριο της Βιέννης ( 1816 ) , θεώρησε ότι θα πρέπει να ασχοληθεί με το καινοφανές γεγονός.

Έτσι , λίγες μέρες μετά την απόβαση των Άγγλων  ( οι οποίοι έφυγαν σχεδόν αμέσως , αφού η διαβίωση μιας  φρουράς στο νησί ήταν αδύνατη )  έστειλε μια κορβέττα , της οποίας ο πλοίαρχος ύψωσε τη σημαία του βασιλείου στη κορυφή , ανακηρύσσοντας  στις 17 Αυγούστου 1831 το νησί τμήμα της επικράτειας του βασιλείου των Δύο Σικελιών. Και το όνομα αυτού Ferdinandea , προς τιμήν του εξαίρετου μονάρχη. Είναι προφανές ότι οι Σιτσιλιάνοι κατέβασαν το Βρεταννικό σύμβολο , αν και δεν γνωρίζουμε τι το έκαναν..

Ήδη το φαινόμενο είχε γίνει γνωστό και σε άλλους δυνητικά ενδιαφερόμενους. Διάφοροι επιστήμονες γεωλόγοι και ηφαιστειολόγοι όπως οι Eward Davy , Scina Domenico , Carlo Gemmellaro και ο Γάλλος Constant Prevost έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον. Αλλά βέβαια το επιστημονικό ενδιαφέρον δεν αποτελεί σημαντικότερο κίνητρο από τις στρατηγικές και πολιτικές επιδιώξεις.

Έτσι ο Γάλλος Prevost , ηγούμενος επιστημονικής ( τάχα μου ) αποστολής αποβιβάζεται λίγο αργότερα στο νησί , αναρτά τη γαλλική σημαία και το εντάσσει στο – τότε  μετά την παλινόρθωση –  Βασίλειο της Γαλλίας ( οι άλλοι Βουρβώνοι ) . Με τη νέα αυτή βάπτιση το νησί ονομάζεται Julia ( εκ του Ιουλίου κατά τον οποίο έγινε η ανάδυση του ) . Εδώ να σημειώσουμε ότι η δική μας ηφαιστειώδης και εθνική Τζούλια αρνείται συστηματικά ότι οι Γάλλοι ( αιώνιοι εραστές )  έδωσαν το δικό της όνομα στο νησάκι . Εκτός των ανωτέρω μουστερήδων ενδιαφέρεται σφόδρα και ο Ισπανικός Θρόνος ( και άλλοι Βουρβώνοι ) , αλλά  η χώρα καθημαγμένη από τους πολέμους δεν διαθέτει πλέον το κύρος και τη δύναμη για να παρέμβει ( και να δώσει ίσως τέταρτο όνομα ) , παρά το γεγονός ότι το βασίλειο των Δύο Σικελιών είναι δικό της δημιούργημα και απόγονος.

Θα προσέξατε αγαπητοί μου αναγνώστες  την υποκρυπτόμενη σημειολογία των τριών εναλλακτικών ονομάτων . Οι Βρεταννοί πρακτικό αλλά και εύκολο ώστε να κατοχυρώνει τη κυριαρχία , οι Σικελοί ένα μεγαλοπρεπές επικοινωνιακό ταρατατζούμ , ώστε να υποκρύπτει την αδυναμία να επιβληθεί η κυριαρχία και τέλος οι Γάλλοι το αποστασιοποιημένο Julia , στα πλαίσια του τάχα μου επιστημονικού τους ενδιαφέροντος για κάτι περί του οποίου ούτε έτοιμοι , ούτε πρόθυμοι είναι να έρθουν σε σύγκρουση με την Αλβιόνα.

Διάφοροι μεγαλοσχήμονες και adventurers της εποχής σπεκουλάρουν σχετικά με τη τύχη και τις δυνατότητες ανάπτυξης του νησιού , ενώ παράλληλα μέσω των εφημερίδων και της διπλωματίας αναπτυσσόταν μια πολύπλευρη διένεξη . Πολεμοχαρείς φωνές από όλους τους ενδιαφερόμενους έσπρωχναν τα κράτη σε σύγκρουση ,  οι διάφοροι εθνικόφρονες  θριάμβευαν , όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις.

Αλλά η Ferdinandea δεν τους έκανε το χατήρι. Αποτελούμενη κατά βάση από σαθρά ηφαιστειακά πετρώματα και τέφρα , άρχισε σιγά  σιγά να  διαβρώνεται και να διαλύεται. Η ηφαιστειακή δραστηριότητα άρχισε να υποχωρεί και το νησί να βυθίζεται και πάλι στα κύματα. Το Δεκέμβριο του 1831 , και ενώ στις διάφορες πρωτεύουσες οι υπερπατριώτες εξετόξευαν αλλήλοις μύδρους και οι οικονομικοί παράγοντες σχεδίαζαν λιμάνια και θέρετρα από τη μικρή μας Ferdinandea  δεν απέμενε παρά ένα βραχάκι , που σύντομα βυθίστηκε στα κύματα της Μεσογείου. ( 17 Δεκεμβρίου ).

Οι διαμάχες έπαυσαν , τα σχέδια ανάπτυξης πετάχτηκαν στα σκουπίδια και η ζωή πήρε το δρόμο της , αλλά η ύπαρξη του νησιού  ( υφάλου πλέον ) δεν ξεχάστηκε. Μνημονεύεται ακόμα στους χάρτες του Βρεταννικού ναυαρχείου ως Graham Bank . Διατηρείται και σήμερα στη συλλογική μνήμη των Σικελών , ειδικά εκείνων που νοσταλγούν το βασίλειο των Δύο Σικελιών , μετά το 1861 που έπαυσε να υπάρχει.

Το 1986 ο αμερικανικός 6ος στόλος βομβάρδισε τον ύφαλο , επειδή τον εξέλαβε για Λυβικό υποβρύχιο . Ο βράχος  , θερμός και μαγνητικά ανώμαλος δεν απαντούσε στις προειδοποιητικές κλήσεις των αεροσκαφών( ήταν η περίοδος με τα Κανταφικά που τη θυμάμαι πολύ καλά ) .

Η ανωτέρω γκάφα δεν θεωρείται πάντως η αιτία που στο τέλος της δεκαετίας του 1990 το ηφαίστειο άρχισε πάλι τη δραστηριότητα του. Αυτή εντάθηκε τη περίοδο 2000 – 2001 και διάφοροι γεωλόγοι υποστήριξαν ότι είναι πιθανόν το νησί ( μαζί με άλλα ) να αναδυθεί και πάλι στην επιφάνεια. Έσπευσαν οι θιασώτες των Βουρβώνων στη Σικελία να κατοχυρώσουν τη κυριαρχία της Ιταλίας στο δυνητικά προκύπτον έδαφος. Ο τελευταίος απόγονος της βασιλικής οικογένειας πρίγκηψ Κάρλος μαζί με τοπικούς παράγοντες και δημάρχους , πόντισαν μια μαρμάρινη πλάκα κοντά στον ύφαλο. Παράλληλα εκδόθηκε αναμνηστικό νόμισμα μιας βρεταννικής πέννας. Το σημειολογικό παρασκήνιο αυτής της ενέργειας παραμένει σε μένα αξεδιάλυτο.

Αλλά το ηφαίστειο απογοήτευσε τους μουστερήδες και δεν μας προέκυψε ανάδυση εδάφους. Ομοίως το 2002 μια νέα ηφαιστειακή δραστηριότητα κινητοποίησε επιστήμονες και ΜΜΕ. Η αντίδραση της ιταλικής διπλωματίας ήταν ήπια. Θεωρείται ότι επειδή το σημείο είναι κοντά στην Ιταλία  , αν εκτός εθνικών υδάτων , δεν θα υπάρχει αμφισβήτηση της κυριαρχίας του νησιού από άλλες χώρες , στο μέτρο που και η στρατηγική του σημασία δεν είναι η ίδια όπως το 19ο αιώνα , ενώ το οικονομικό του ενδιαφέρον είναι μηδαμινό.  Μια εκπρόσωπος του Φόρεϊν Όφιςςςςς απάντησε ότι » η κυβέρνηση θα εξετάσει το ζήτημα όταν αυτό προκύψει… δεν θέλουμε τώρα να προκαλέσουμε κύματα » , αφήνωντας όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά. Πάντως και μετά τις τελευταίες  δραστικές περικοπές που ανακοίνωσε η κυβέρνηση συνασπισμού στη Μ. Βρεταννία , τείνω να θεωρήσω πως  αν τυχόν ο Εμπεδοκλής σπρώξει τον ύφαλο στην επιφάνεια , δεν θα επιχειρηθεί πόλεμος όπως αυτός των Φώλκλαντς.

Σήμερα ο ύφαλος επιμένει κακόπιστα να βρίσκεται σε βάθος 8 μ  υπό την επιφάνεια παρά τη συνεχιζόμενη εποχική ηφαιστειακή δραστηριότητα , ως μνημείο υποθαλάσσιο της ανθρώπινης απληστίας και βλακείας.

( Με το νησάκι ασχολήθηκαν διάφοροι συγγραφείς. Ο πολύς Sir Walter Scott  ταξίδεψε για να το δεί , Ο John Fenimore Cooper  έγραψε το The Crater  ενώ πρόσφατα ο εξαίρετος  Terry Pratchett έγραψε μια σχετική παρωδία το Jingo )

This entry was posted in Ιστορικά κακοτράχαλα. Bookmark the permalink.

11 Responses to The … Island

  1. Ο/Η π2 λέει:

    Πήγα να γράψω πως ο Καλβίνο θα μπορούσε να γράψει ένα Isole invisibili με βάση την ιστορία της Φερντινάντεα. Πλην όμως, στα χρόνια του Διαδικτύου, τίποτε δεν είναι καινούριο. Κι έτσι, βλέπω πως σ’ ένα περιοδικό του Κάπρι κάποιος σκέφτηκε ήδη να επιγράψει την ιστορία της Φερντινάντεα με τον τίτλο Isola invisibile.

  2. Ο/Η papoylis λέει:

    Πιδύε

    το άρθρο είναι ενδιαφέρον , θα ανασύρω κάποιες πληροφορίες σε επόμενο σχόλιο.
    Προς στιγμήν να προσθέσω ότι , όπως λέει το λινκι του Πιδύου και ο αλέξαμδρος Δουμάς έχει γράψει σχετικά και επιπλέον ο αγαπητός μου Καμηλέρης στο » Μια στήλη καπνού» το χρησιμοποιεί ως βασική έμπνευση.

  3. Καταπληκτική ιστορία. Και Καλβίνο, και Μπουτζάτι, και ό,τι θες. Ό,τι έπρεπε για να κλείσω τη μέρα μου. Ευχαριστώ!

  4. Ο/Η demetrat λέει:

    ωραιότατη ανάλυση παπούλη.Είχα διαβάσει πριν χρόνια γιά το νησί που αναδύεται, και είχα μείνει με την εντύπωση πως ήδη βγήκε στην επιφάνεια.

    υ.γ μα να καεί ήθελε ο φιλόσοφος , όχι να βραχεί.
    δ

  5. Ο/Η nikiplos λέει:

    καλημέρα… πολύ όμορφο άρθρο και κείμενο… Αγνοούσα παντελώς την ιστορία, όχι και την εγγύς περιοχή που περιέχει νησιά ήπιας τουριστικής ανάπτυξης. Και φυσικά αποτελεί και τη ρομφαία της πολιτικής του Σύλβιο καθώς επιτράπηκε από τον ίδιο ο βομβαρδισμός σάπιων σκαφών αναξιοπαθούντων λαθρομεταναστών.

  6. Ο/Η papoylis λέει:

    καλημέρα σας

    από το κείμενο που μας στέλνει ο καλός μας Πιδύος μερικά ακόμα στοιχεία.

    Ο τότε διευθυντής των υπηρεσιών τοπογραφίας του βασιλείου των Δύο Σικελιών Benedetto Marzolla στο πόνημα του «Descrizione dell’Isola Ferdinandea nel mezzo-giorno della Sicilia» ( περιγραφή της Νήσου Ferdinandea στα νότια της Σικελίας ) αναφέρει λεπτομερειακά τα χαρακτηριστικά της νήσου , ενώ ήδη αυτή έχει βυθιστεί και πάλι στη Μεσόγειο.

    Την εμφάνιση της νήσου προανήγγειλε μια σεισμική δραστηριότητα που ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου του 1831. Τέσσερεις μέρες μετά , ο πλοίαρχος ενός βρεταννικού πολεμικού αναφέρει καπνούς εν μέσω του πελάγους. Αργότερα άλλοι πλοίαρχοι σκαφών διαφόρων εθνικοτήτων αναφέρουν νεκρά ψάρια , θειώδεις οσμές , καπνούς , θερμότητα στην επιφάνεια του νερού και φυσαλίδες και τέλος την εμφάνιση της νήσου.

    Ο Σικελός Benedetto Marzolla δίνει άλλες διαστάσεις στο νησί , αρχικά μια διάμετρο 240 περίπου παλαμών και ύψος 30 παλάμες και στη τελική του μορφή 200 πόδια ύψος και περιφέρεια περίπου 2 χλμ.

    Σύμφωνα με το άρθρο ο γεωλόγος – φυσιοδίφης Gemmellaro έκανε αυτοψία επί τόπου και σε αυτόν αποδίδεται η βάπτιση της νήσου με το όνομα Ferdinandea και η ένταξη του στο βασίλειο το Δύο Σικελιών έγινε με διάταγμα της 10ης Αυγούστου του 1831.

    Δύτα , Νίκιπλε και Δήμητρα ευχαριστώ για τα σχόλια.
    D, ο Εμπεδοκλής που θεωρούσε , πέραν της γης και του αέρος , το πυρ αλλά και το ύδωρ βασικά στοιχεία της φυσικής του φιλοσοφίας , θα μπορούσε να εξετάσει το φαινόμενο χωρίς να μπεί σε περιπέτειες 😉 🙂

  7. Ο/Η zeppos λέει:

    Θα μπορούσε να είναι και μια «παραβολή» παπούλη, λόγω της εκλογικής ατμόσφαιρας. Το νησί θα ήταν τότε οι ελπίδες που πάνω τους στηρίζουν οι αιθεροβάμονες την «ανάδυση» μιας αντιμνημονιακής ψήφου… 😉

    Το τέλος ίσως να μην είναι διαφορετικό από την πραγματική καταβύθιση της Julia..

  8. Ο/Η Γιαγιάκα λέει:

    Μπράβο, καλέ Πάπο!
    Γηράσκω αεί διδασκόμενη. Γρι δεν ήξερα για την ιστορία τούτη!
    Τις ευχαριστίες μας.

  9. Ο/Η papoylis λέει:

    Ζέππο

    απ το πολύ σου το πρασίνισμα έχεις βγάλει ρίζες ( δεν θέλεις να σου θυμίσω τι έγραφες μερικούς μήνες πριν για τους ΔΝΤούδες και τα μουνημόνια κάπου αλλού )

    Χαλάρωσε , εδώ είναι τόπος αναψυχής 😉 🙂

    Γιαγιάκα

    φιλάκια

  10. Ο/Η zeppos λέει:

    Χαλάρωσαααα!
    Οχι γιατί σκιάστηκα με τις «απειλές» σου..

    Ο τράχηλος του ελληνα
    ζυγό δεν τον σηκώνει

  11. Ο/Η papoylis λέει:

    μέχρι να φάει η μούρη του
    των Γάπηδω τη σκόνη 😉 🙂

    Ζέππο , να παίξουμε τη καρακάξα ;;;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s