Παρεμπίπτοντα αποικιακά ( μη εδώδιμα )

Αναζητώντας πληροφορίες και στοιχεία για ένα προ καιρού  και αλλαχού ( άκμπαρ ) υπεσχημένο πόστ σχετικά με την οικονομική κατάρρευση της Αιγύπτου τη δεκαετία του 1870 , βρέθηκα να εξετάζω τη περίπτωση του Evelyn Baring 1st Earl of Cromer , του γνωστού δηλαδή Λόρδου , όστις διετέλεσε  Γενικός Πρόξενος , βλέπε προτέκτορας της Αιγύπτου τη περίοδο 1883 – 1907.

….και αίφνης εκλεκτοί  μου αναγνώστες ανέσυρα από τα ιστορικά αζήτητα ένα ακόμα επεισόδιο incident από αυτά που , αν και άγνωστα , σημάδεψαν και πυροδότησαν αλλαγές στη πολιτική των μεγάλων δυνάμεων.

Πρόκειται για το επεισόδιο στο Denshawai ,  ένα μικρό χωριό φελλάχων στο Δέλτα του Νείλου.  Τον Ιούνιο του 1906 πέντε κατώτεροι αξιωματικοί του Βρεταννικού Στρατού , τρείς Άγγλοι δύο Ιρλανδοί και ένας Αιγύπτιος συνοδός αστυνομικός  , έφτασαν στο μικρό αυτό χωριό με σκοπό να κυνηγήσουν διάφορα πετούμενα. Να σημειώσουμε εδώ ότι εκείνη τη περίοδο έχει εξασφαλιστεί οριστικά η Βρεταννική κυριαρχία  στην Αίγυπτο και μετά την συντριβή του Μάχδη , την καθυπόταξη των Αιγυπτίων εθνικιστών και την Αγγλο – Γαλλική συμφωνία του 1904 , οι τεϊοπότες ιμπεράτορες θεωρούν την Αίγυπτο τσιφλίκι τους και τους Αιγύπτιους υπανθρώπους.

Οι επίδοξοι κυνηγοί λοιπόν αρχίζουν να πυροβολούν ότι πετάει και μάλιστα περιστέρια που οι φτωχοί φελλάχοι εκτρέφουν και αγαπούν ιδιαίτερα. Στις διαμαρτυρίες των κατοίκων οι επικυρίαρχοι παραμένουν απαθείς χωρίς να αντιλαμβάνωνται ότι , πέραν της οικονομικής σημασίας των περιστεριών για τους φελλάχους , υπάρχει και ο παραδοσιακός δεσμός των  πιστών του Ισλάμ με τα διάφορα οικόσιτα και αποδημητικά πτηνά.

Επίσης αδυνατούν να καταλάβουν ότι το κυνήγι στις παρυφές ή και μέσα στο χωριό παραβιάζει εθιμικούς κανόνες ( ηρεμία , φιλοξενία κτλ ) και συγχρόνως εγκυμονεί κινδύνους . Συνεχίζουν λοιπόν οι μοντέρνοι Ωρίωνες το έργο τους πυροβολώντας αδιακρίτως και συνεχώς μέχρι που μια βολή ( προφανώς άστοχη ) βάζει φωτιά σε μια αποθήκη σταριού όπου οι φελλάχοι μάζευαν τη ταπεινή σοδειά τους. Σοδειά που κατά 30 – 40% προοριζόταν να δοθεί ως φόρος για τη κάλυψη των χρεών της χώρας προς τους διεθνείς τραπεζίτες .  Στην καιόμενη αποθήκη η γυναίκα ενός φελλάχου του Abd-el-Nebi παθαίνει σοβαρά εγκαύματα προσπαθώντας να σβήσει τη φωτιά και μετά από λίγο πεθαίνει. Ο σύζυγος σύμφωνα με τις μετέπειτα μαρτυρίες επιτίθεται στους Εγγλέζους με ένα ραβδί . Το πλήθος εξεγείρεται και αφού οι κυνηγοί ρίξουν ακόμα μερικούς πυροβολισμούς κατά τους οποίους τραυματίζονται άλλοι δύο φελλάχοι , τρέπονται σε φυγή λιθοβολούμενοι από το οργισμένο πλήθος.

Τρείς εξ’ αυτών συλλαμβάνωνται και αναγκάζωνται να παραδώσουν τα όπλα , τα ρολόγια και τα πορτοφόλια τους. Στη συνέχεια οι φελλάχοι θα τους αφήσουν ελεύθερους , ακολουθώντας τη συμβουλή των γερόντων που είχαν πείρα της βρεταννικής ( δια των κανονιοφόρων ) δικαιοσύνης. Οι υπόλοιποι δύο διαφεύγουν στην έρημο και ο ένας εξ αυτών θα πεθάνει από υπερθερμία , ενώ ο άλλος θα φτάσει σε ασφαλές έδαφος όπου θα ειδοποιήσει τις αρχές για το γεγονός.

Η Βρεταννική αντίδραση υπήρξε άμεση και σκληρή. Την επόμενη μέρα ισχυρή δύναμη έφτασε στο χωριό , συνελήφθησαν 52 αγρότες . Σε μια συνοπτική «δίκη» όπου μεταξύ των Βρεταννών δικαστών βρίσκεται και ο Αιγύπτιος παππούς του Μπούτρος  Γκάλι ( από οικογένεια κοπτών χριστιανών ) , τέσσερεις αγρότες καταδικάζονται σε θάνατο δι απαγχονισμού για τη δολοφονία του βρεταννού που τον «έψησε» ο ήλιος της ερήμου. Ο Abd-el-Nebi , που έχασε τη γυναίκα του καταδικάστηκε σε ισόβια  , ενώ καμμιά εικοσαριά άλλοι καταδικάστηκαν σε μικρότερες ποινές , καταναγκαστικά έργα και μαστίγωση. Οι δικαστές ισχυρίστηκαν , για να δικαιολογήσουν την απόφασή τους , ότι οι πέντε υπηρέτες του στέμματος ήσαν φιλοξενούμενοι στο χωριό και δεν έπραξαν κάτι το επιλήψιμο . Οι απαγχονισμοί εκτελέστηκαν επί τόπου μπροστά στα έκπληκτα και τρομοκρατημένα βλέμματα των ταλαίπωρων φελλάχων , που νόμισαν ότι θα μπορούσαν ποτέ να σταθούν εμπόδιο στα ευγενή σπόρ των πολιτισμένων five o’ clockers…

Ο Αιγύπτιος συνοδός , που κατέθεσε ότι οι Βρεταννοί ευθύνονται για το θάνατο της γυναίκας , αποτάχθηκε και έμεινε στη φυλακή για  μερικά χρόνια.

Δεν πρέπει να αγνοούνται οι συνθήκες , κάτω από τις οποίες εκδηλώθηκε αυτή η βρεταννική αντίδραση. Πατενταρισμένοι κοσμοκράτορες και αποικιοκράτες οι Εγγλέζοι χρησιμοποιούσαν τη βία και τη καταστολή πάντοτε σε κατάλληλα υπολογισμένες δόσεις. Η κατάσταση στην Αίγυπτο ήταν μεν απόλυτα ελεγχόμενη , αλλά φούντωνε η δυσαρέσκεια του πληθυσμού , αφού από την ανάκαμψη , τη σταθερότητα και την ειρήνη επωφελούνταν μόνο οι ξένοι και οι λακέδες τους ( Αιγύπτιοι , Αρμένιοι , Έλληνες , Εβραίοι υπάλληλοι , τοκογλύφοι και φοροεισπράκτορες )  , ενώ το χρέος καλούνταν να πληρώσει με αίμα , δάκρυ και βαρειά φορολογία ο λαός των φελλάχων. Ελλείψει ικανού εθνικού κινήματος , ήταν ευκαιρία να δοθεί ένα σαφές και ισχυρό μήνυμα προς όσους νόμιζαν ότι θα μπορούσαν να αμφισβητήσουν τη Βρεταννική επικυριαρχία και το καθεστώς της ( κατ’ ουσίαν ) δουλοπαροικίας και απόλυτης οικονομικής και πολιτικής εξάρτησης.

Παράλληλα ενορχηστρώθηκε ένα όργιο παραπληροφόρησης και μίσους , δια του βρεταννικού τύπου ,  εναντίον όσων κατήγγειλαν  το γεγονός , ώστε να σωπάσει κάθε φωνή που θα αμφισβητούσε ή θα ασκούσε κριτική για την αποικιακή πολιτική της Γηραιάς ( πλην πάντοτε εντίμου ) Αλβιώνος.Υπήρξαν λίγες , αλλά γενναίες φωνές που εξέφρασαν την απέχθεια και τον αποτροπιασμό τους .

Είναι χαρακτηριστικό το σχόλιο αποδοκιμασίας του George Bernard Shaw :  “they had room for only one man on the gallows, and had to leave him hanging half an hour to make sure [he was dead] and give his family plenty of time to watch him swinging, thus having two hours to kill as well as four men, they kept the entertainment going by flogging eight men with fifty lashes each.”

Το επεισόδιο αυτό τελικά  μπορεί να μη πυροδότησε βίαιες αντιδράσεις εντός της Αιγύπτου , αλλά επέδρασε στις συνειδήσεις των Αιγυπτίων σημαντικά.  Παράλληλα έδωσε την ευκαιρία να εκφραστούν στη Βρεταννία απόψεις αντίθετες στην ισχύουσα πολιτική και να αμφισβητηθεί ο ρόλος του λόρδου Cromer , ο οποίος θα επιστρέψει σύντομα στα πάτρια εδάφη για να απολαύσει τα κέρδη του και να αναθρέψει το γιόκα του . Αυτός  έμελλε με τη σειρά του να γίνει κυβερνήτης στη Κένυα τη δεκαετία του 50 και να διακριθεί στις «αγαθοεργίες» , στη πιό μαύρη περίοδο της βρεταννικής αποικιοκρατίας ( περί αυτών σε άλλο ποστ ) . Το επεισόδιο αυτό σημάδεψε μια στροφή στην βρεταννική πολιτική και  έγινε αιτία για  μεταρρυθμίσεις , αλλαγές και ανακατατάξεις που , ως ένα βαθμό , έκαναν τη διαβίωση των φελλάχων περισσότερο ανεκτή.

[ Να σημειώσω εδώ καλοί μου αναγνώστες ότι οι καταδύσεις μου σε εκείνη τη περίοδο των αρχών του προηγούμενου αιώνα δεν είναι «αθώα» . Το έχω πει και στο παρελθόν και το τονίζω άλλη μια φορά με την ευκαιρία αυτού του ποστ. Οι συνειρμοί δικοί σας 😉 ]

This entry was posted in Ιστορικά κακοτράχαλα. Bookmark the permalink.

10 απαντήσεις στο Παρεμπίπτοντα αποικιακά ( μη εδώδιμα )

  1. Μ’ αρέσουν αυτές οι αναρτήσεις -αλλά δεν κατάλαβα τι ρόλο ακριβώς έπαιξε ο λόρδος Κρόμερ. Ή απλά το γεγονός συνέβη επί της θητείας του;

  2. Ο/Η papoylis λέει:

    Δύτα

    Το γεγονός συνέβη επί της θητείας του και σηματοδότησε το τέλος της. Αλλά ο Evelyn βρίσκεται στη προμετωπίδα επειδή , όπως γράφω , ερευνώντας για την αφεντομουτσουνάρα του , τράκαρα πάνω σε αυτό το incident. Τυχαίο , αφορμή και αιτία δεν έχουν σημασία για το Παπούλη , που όλα τα κάνει αχταρμά…

  3. Ο/Η bernardina λέει:

    Πώς να είναι εδώδιμα αυτά τα πράγματα βρε παπούλη, αφού δεν καταπίνονται με τίποτα.
    Αλλά τι καλό να περιμένει κανείς από έναν άντρα που ονομάζεται Evelyn… :mrgreen:

    Καλά που υπάρχουν και κάτι Μπέρναρ Σω για να σώζουν την τιμή των όπλων της (κάθε) Γηραιάς Αλβιόνος

  4. Ο/Η Left G700 λέει:

    Товариш Яков Федотович Павлов,

    Για το γεγονός που αναφέρεις, η Υπηρεσία Πληροφοριών μας (Υ.ΤΣΕ.Κ.Α.), που προσπαθεί να συνεχίσει την ένδοξη παράδοση της θρυλικής ЧК (чрезвычайная комиссия), έχει να συνεισφέρει τα εξής:

    Το γεγονός συγκίνησε τον Μεγάλο Κωνσταντίνο Κ. και τον ενέπνευσε να γράψει ένα ποίημα, άγνωστο στο ευρύ κοινό. Το ανακάλυψε ο Γ. Π. Σαββίδης, όπως αναφέρεται στο βιβλίο του Στρατή Τσίρκα «Ο πολιτικός Καβάφης». Το ποίημα:

    27 Ιουνίου[1] 1906, 2 μ.μ.

    Σαν τόφεραν οι Χριστιανοί να το κρεμάσουν
    το δεκαεφτά χρονώ αθώο παιδί,
    η μάνα του που στην κρεμάλα εκεί κοντά
    σέρνονταν και χτυπιούνταν μες στα χώματα
    κάτω απ’ τον μεσημεριανό, τον άγριον ήλιο
    πότε ούρλιαζε, και κραύγαζε σα λύκος, σα θηρίο
    και πότε εξαντλημένη η μάρτυσσα μοιρολογούσε
    «Δεκαφτά χρόνια μοναχά με τάζησες παιδί μου».
    Κι όταν το ανέβασαν την σκάλα της κρεμάλας
    κ’ επέρασάν το το σκοινί και τόπνιξαν
    το δεκαεφτά χρονώ αθώο παιδί,
    κ’ ελεεινά κρεμνιούνταν στο κενόν
    με τους σπασμούς της μαύρης του αγωνίας
    το εφηβικόν ωραία καμωμένο σώμα,
    η μάνα η μάρτυσσα κυλιούντανε στα χώματα
    και δεν μοιρολογούσε πια για χρόνια τώρα•
    «Δεκαφτά μέρες μοναχά», μοιρολογούσε,
    «δεκαφτά μέρες μοναχά σε χάρηκα παιδί μου».

    Αξίζει να σημειωθεί ότι στο χειρόγραφο (φωτογραφία του οποίου περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Τσίρκα που προαναφέραμε) ο Κ. Π. Καβάφης σημειώνει κάτω δεξιά του όνομα ενός από του τέσσερις εκτελεσμένους για τον οποίο, προφανώς, έγραψε το ποίημα: Ιούσεφ Χουσέϊν Σελίμ. Για την ηλικία του νεαρού Αιγύπτιου, ο «Φάρος» έγραψε ότι ήταν 25 ετών (στα πρακτικά της «δίκης» γράφτηκε η ηλικία των 22) .

    Увидимся

    [1] Η απόφαση του (έκτακτου) δικαστηρίου βγήκε την ίδια μέρα, όμως οι Άγγλοι ήθελαν η εκτέλεση των ποινών να γίνει την ίδια ώρα και στο ίδιο μέρος της συμπλοκής. Έτσι, η δικαιοσύνη «αποδόθηκε» την επομένη, 28 Ιουνίου. Κατά τον Τσίρκα, ο Καβάφης σκόπιμα δεν τιτλοφόρησε το ποίημά του με την ημερομηνία της εκτέλεσης, θέλοντας έτσι να υποδηλώσει την απέχθειά του για την απόφαση. Τείνουμε να συμφωνούμε.

  5. Ο/Η papoylis λέει:

    Λέφτηδες

    ευχαριστώ για τη συμβολή.

  6. Ο/Η Left G700 λέει:

    Пожалуйста, товариш Яков. Пожалуйста.

  7. Ο/Η papoylis λέει:

    Παζάλστα ορέ

  8. Ο/Η nikiplos λέει:

    καλησπέρα… Αγαπητέ Παππούλη πολύ ωραίο το ποστ και πολύ ισόρροπο… πραγματικά κάπως … διδακτικό και φαντάζομαι οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα ή γεγονότα της ημεδαπής είναι απλώς συμπτωματικά…

    (άλλωστε το 55 δεν απέχει και πολλά χρόνια από το 1906… Από παππού σε εγγονό)

    ΥΓ> what is akbar?

  9. Ο/Η papoylis λέει:

    Νίκιπλε

    Ομοιότητες μπορεί να βρει κανείς σε πολλά ιστορικά γεγονότα. Αυτό θα φανεί και στο επόμενο ποστ που θα ανεβάσω καλώς εχόντων σήμερα.

    Το άκμπαρ κολλάει ως λογοπαίγνιο με το ελληνικότατο αλλαχού ( αλλού ) επειδή στα αραβικά η αναφώνηση Αλλάχου ( η Αλλαχού ) άκμπαρ από τους μουεζίνηδες σημαίνει κατά παράφραση «Ένας είναι ο Αλλάχ» με την έννοια του μοναδικού και μεγαλοδύναμου θεού.

  10. Για την ακρίβεια, άκμπαρ σημαίνει «ο μέγιστος». Ο Αλλάχ είναι ο μέγιστος, δλδ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s